Waar ga jij hulp zoeken met een burn-out? Bij je huisarts, bij een psycholoog of bij de sportschool? In onze maatschappij ligt de focus op de ‘behandeling’ van een burn-out vooral op de psychisch/mentale kant van je probleem. Is dat wel de juiste insteek? Zou er niet iets meer aan de hand kunnen zijn dan mentale overbelasting? Hoe kom je sneller uit je burn-out?

Ik denk dat er een grote (bio)logische component van het ontstaan van een burn-out vaak over het hoofd gezien wordt. Wie een burn-out bekijkt als louter overbelasting, een te hoge werkdruk, of gewoon teveel stress mist een belangrijke oorzaak; een verstoring in de lichamelijke en dus ook mentale belastbaarheid.

Onze mentale belastbaarheid is namelijk nauw verbonden met onze lichamelijke belastbaarheid. Dat is voor velen nog een gek idee, zeker omdat er in de medische wereld nog vaak een onderscheid gemaakt wordt tussen psychische en lichamelijke klachten.

Maar klopt die tweedeling wel?

Nee.

Onze psyche wordt net als ons lichaam ook aangestuurd via biochemische processen. Dat zijn dezelfde processen voor lichaam en geest. Het is dus onlogisch om in die tweedeling tussen lichaam en geest te blijven volharden.

De biochemische aansturing van ons brein en zenuwstelsel heeft daarom invloed op lichaam én geest. En andersom heeft de mind invloed op het lichaam en het lichaam op de mind.

Bij een burn-out spelen er diverse factoren een rol die er samen voor zorgen dat het evenwicht verstoord raakt. Je kunt door aan die factoren te werken de balans ook weer herstellen. De belastende factoren zijn dus tevens de versterkende factoren.

Even een voorbeeld:

Goede voeding zorgt samen met een gezond bewegingspatroon en weinig stress in combinatie met een positief genenpakket voor een grote belastbaarheid.

Niet passende (ofwel ongezonde) voeding zorgt samen met een ongezond bewegingspatroon en veel stress in combinatie met een positief genenpakket voor een lage belastbaarheid.

Als je daarbij dan ook nog achteraan in de rij gestaan hebt toen de genen werden uitgedeeld, heb je dubbel pech. Dan moet je nog meer je best doen om de belastbaarheid hoog te houden.

Bij een burn-out denkt men dus vooral aan stress, maar dat is maar één van de belastende factoren.

Wij zien dat mensen die in een burn-out terechtkomen niet alleen last hebben van stress, er is gewoonlijk iets meer aan de hand. Maar het belangrijkste is dat je beseft dat je niet schuldig bent aan die verstoorde balans. De belastbaarheid was al aan het afnemen door bijvoorbeeld spijsverteringsklachten, trauma of ontstekingsprocessen, maar ook door  een niet passende leefstijl. Het is namelijk niet denkbeeldig dat er ergens een verstopt ontstekingsproces het lichaam overbelast heeft, waardoor het lichaam niet meer in staat is om het mentale en fysieke evenwicht te herstellen.

Hetzelfde geldt voor een traumatische gebeurtenis in de vroege jeugd. Door zo’n vroegkinderlijk trauma kan er naast het ontstaan van allerlei coping mechanismen ook een chronische ontstekingsreactie optreden, waardoor het lichaam alle zeilen moet bijzetten om overeind te blijven.

De een  kan met een burn-out niet meer  in beweging komen,  niet  meer  nadenken en ligt  uitgeblust op de bank en een ander is wel in staat om te bewegen en gaat juist sporten om zich wat beter te voelen. Een burn-out kent dus vele facetten die met een juiste aanpak sneller en beter kan herstellen. Helaas bestaan er geen protocollen voor, omdat ieder mens zijn eigen historie heeft en zijn individuele route loopt.

Het ontwikkelingsproces van een burn-out is inzichtelijk te maken met urine of bloedonderzoek, maar ook herkenbaar aan verschillende fysieke signalen. Het is met de juiste kennis daarom mogelijk om eerder in te grijpen wanneer deze signalen zich voordoen.

Speciaal voor professionals, zoals bijvoorbeeld HR professionals, fysiotherapeuten, bedrijfsartsen en (psycho)therapeuten organiseren we bij het OPFG op 18 en 19 november dan ook een tweedaagse cursus waarbij we dieper ingaan op de biologische processen die bij een burn-out verstoord geraakt kunnen zijn.

Met de verworven inzichten en handvatten ben je als professional beter uitgerust om cliënten met een (aankomende) burn-out te begeleiden. Bij het OPFG denken we namelijk graag in oplossingen.

Yvonne van Stigt, master in de klinische Psycho, Neuro, Immunologie

We zijn nu al een half jaar in de ban van het virus. Een virus waarvan we in het begin dachten dat we er allemaal aan dood zouden gaan als we besmet werden. Dat het een virus is wat zelf bepaalt wie ziek wordt of niet. Nu na een half jaar weten we inmiddels gelukkig veel meer en is inmiddels duidelijk dat het virus niet voor iedereen gevaarlijk is. Is er iets wat je zelf zou kunnen doen om jouw lichaam voor te bereiden?

In discussies op de sociale media zie ik regelmatig mensen zeer boos worden als het virus vergeleken wordt met een griep. Ik begrijp dat het voor de mensen die alleen de ernstige gevallen gezien hebben (zoals mensen in de zorg) lastig is om die vergelijking aan te horen. Zij hebben inmiddels de verwoestende effecten van het virus gezien. Ook zijn er artsen die nu de mensen in de spreekkamer zien die restklachten houden na het virus. Voor hen is het virus een killervirus en zeker geen griepje.

Voor vele anderen die wel positief getest zijn, maar nauwelijks ziekteverschijnselen gehad hebben, is het niet meer dan een lichte verkoudheid.

En dan is er nog de groep die heeft geleerd dat zij zelf iets kunnen doen om hun gezondheid te beïnvloeden, zij hebben vertrouwen en handelen vanuit autonomie.

Het maakt dus nogal wat uit vanuit welke ervaring je naar het virus kijkt.

Maar eigenlijk is het virus gewoon het virus. En het is niet per definitie een gevaarlijk of ongevaarlijk virus. Het is en blijft een virus.

Overkomt zo’n besmetting je gewoon, of kan je lichaam het virus weerstaan?

De effecten van het virus zijn afhankelijk van de omstandigheden waarin de gastheer/vrouw zich bevindt en de hoeveelheid virusmateriaal wat hij of zij heeft ingeademd (althans dat is wat we nu vermoeden).

De gezondheidstoestand van de gastheer/slachtoffer is bepalend voor het effect van het virus op het lichaam. Er zijn mensen met een specifieke genetische variatie die slecht reageren op dit virus, maar die groep is maar heel klein. Verder zijn ouderen en mensen met een metabole ontregeling (zoals diabetes II, overgewicht en hart- en vaatziekte) vatbaarder voor dit, maar ook voor andere virussen. Hun lichaam overreageert op het virus, waardoor er ernstige complicaties kunnen ontstaan.

Voor de grotere meerderheid van de mensen is het virus dus geen killervirus, maar kan het dat pas worden als de omstandigheden dit toelaten.

Als we iedereen beschermen tegen besmetting door maatregelen en vaccinatie zal dat niets veranderen aan de metabole toestand van de bevolking. De mensen blijven hierdoor net zo kwetsbaar voor een eventueel nieuw virus.

Als je dit bedenkt, is het dan niet veel logischer om die omstandigheden te verbeteren, in plaats van te proberen om alle besmettingen te voorkomen?

Zouden we dan niet veel meer bereiken door onze aandacht te richten op preventieve maatregelen voor metabole ontregelingen, zoals obesitas, diabetes II en cardiovasculaire aandoeningen, ook bij ouderen?

Die preventieve aanpak draagt bij aan onze weerbaarheid tegen alle virussen, niet alleen tegen Covid-19. Bovendien besparen we heel veel op de kosten van de gezondheidszorg. Is dat voor onze regering geen aantrekkelijke gedachte?

Wat kun je zelf doen aan een metabole verstoring?

1. Eet minder vaak, stop met de tussendoortjes.
2. Vermijd zoete snacks en broodbeleg.
3. Eet minder brood en pasta en meer groenten en fruit.
4. Eet twee maal per week vette vis.
5. Vermijd pakjes, zakjes en kant- en klaar producten.
6. Ga voor elke maaltijd 20 minuten wandelen.
7. Zorg voor een goede nachtrust.
8. Zet de TV uit, daarmee voorkom je veel stress.
9. Zorg voor voldoende sociale contacten.
10. Begin eens met koud afdouchen.

Ik weet wel dat er in het afgelopen half jaar veel tijd verloren gegaan is om mensen voor te lichten over de mogelijkheden om je eigen lichaam in een betere metabole conditie te brengen. Goede informatie geeft je weer de autonomie over je eigen gezondheid, daarmee kun je zelf iets doen. En zo stap je uit de angst in het vertrouwen dat je lichaam een immuunsysteem heeft, wat jou kan beschermen.

De kennis is er ( bij het OPFG kun je hier veel over leren) en het is zeker nog niet te laat.

Yvonne van Stigt, master in de klinische Psycho, Neuro, Immunologie

[fusion_builder_container hundred_percent=”no” equal_height_columns=”no” menu_anchor=”” hide_on_mobile=”small-visibility,medium-visibility,large-visibility” class=”” id=”” background_color=”” background_image=”” background_position=”center center” background_repeat=”no-repeat” fade=”no” background_parallax=”none” parallax_speed=”0.3″ video_mp4=”” video_webm=”” video_ogv=”” video_url=”” video_aspect_ratio=”16:9″ video_loop=”yes” video_mute=”yes” overlay_color=”” video_preview_image=”” border_size=”” border_color=”” border_style=”solid” padding_top=”” padding_bottom=”” padding_left=”” padding_right=””][fusion_builder_row][fusion_builder_column type=”1_1″ layout=”1_1″ background_position=”left top” background_color=”” border_size=”” border_color=”” border_style=”solid” border_position=”all” spacing=”yes” background_image=”” background_repeat=”no-repeat” padding_top=”” padding_right=”” padding_bottom=”” padding_left=”” margin_top=”0px” margin_bottom=”0px” class=”” id=”” animation_type=”” animation_speed=”0.3″ animation_direction=”left” hide_on_mobile=”small-visibility,medium-visibility,large-visibility” center_content=”no” last=”no” min_height=”” hover_type=”none” link=””][fusion_text]

Wat bijzonder dat onze minister maar blijft hameren op de noodzaak voor een vaccin om uit de crisis te komen. Hugo de Jonge stelde voor de zoveelste keer dat er geen plan B is. Deze uitspraak laat zien dat hij (ingefluisterd door ‘deskundigen’?)de ontwikkeling van een vaccin als plan A ziet. De stelling dat er na plan A geen plan B zou bestaan, doet mij mijn wenkbrauwen ophalen.

Eerlijk gezegd kan ik mij niet voorstellen dat die stelligheid afkomstig is van wetenschappelijke deskundigen. In de wetenschap werkt het namelijk niet zo. Daar worden dingen onderzocht, juist omdat er altijd twijfel is, of omdat je zaken altijd van meerdere kanten kunt bekijken.

Dus, mijnheer de Jonge, zullen we eens kijken of er misschien toch nog meer oplossingen zijn? Zullen we eens kijken of er meerdere wegen naar Rome leiden?

1. Er is inmiddels een aantal medicijnen gevonden die het ziekteverloop gunstig kunnen beïnvloeden. Er wordt bijvoorbeeld nu met succes Dexamethason ingezet om de heftige immuunreactie af te remmen. Zo wordt dat virus een stuk minder dodelijk en was dat niet de bedoeling?
2. Hoe staat het met het onderzoek van het Zalenko protocol? Zijn we het er al over eens of HCQ samen met Azitromycine, zink en vitamine D in een vroeg stadium en in de juiste dosis misschien werkzaam zou kunnen zijn om mortaliteit te verminderen?
3. Naast vitamine C en D is Zink essentieel om het immuunsysteem goed te laten werken, extra zink suppleren bij mensen met een zinktekort, zoals bij overgewicht, kan (zoals in de orthomoleculaire geneeskunde een gegeven is) een wereld van verschil maken in de reactie op virussen.
4. We weten nu dat mensen met overgewicht en een metabole verstoring een groter risico lopen om ernstig ziek te worden van dit virus. Het lijkt mij tijd om na een half jaar crisismanagement in te zetten op echte preventie. Google maar eens op: “diabetes omkeren”. Dan vind je vele initiatieven om met andere voedings- en bewegingsgewoonten diabetes type II op te lossen en de medicatie af te bouwen. Wanneer we de bevolking gezonder krijgen, hebben we daar niet alleen voor dit virus, maar ook voor alle volgende virussen iets aan. We bezuinigen meteen op de kosten van vele andere aandoeningen, zoals hoge bloeddruk, verhoogd cholesterol, auto-immuunziekten en nog veel meer. Dat zou pas echt slim zijn toch?
5. Er is inmiddels vastgesteld dat een vitamine K tekort de prognose van Coronapatiënten verslechtert. Vitamine K tekorten komen veel voor, maar worden nog niet vaak genoeg ontdekt. Is dit misschien een goed preventie idee?
6. Onderzoek wijst uit dat het invoeren van een suikertaks de inname van suiker kan verminderen, waardoor één van de factoren van het ontstaan van overgewicht beïnvloed wordt. Alvast een stapje in de goede richting?
7. Hoe staat het met de groepsimmuniteit? Het is inmiddels bekend dat we niet alleen immuniteit opbouwen via afweerstoffen, maar dat onze T cellen ook een grote bijdrage voor de opbouw van immuniteit kunnen leveren. Met een heel klein beetje geduld hebben we dat vaccin misschien niet eens meer nodig?
8. Koude training is inmiddels een effectieve methode gebleken om het immuunsysteem te versterken. Dat kan variëren van koud afdouchen, na de sauna in een ijsbad dompelen of gewoon af en toe een ijsbad nemen, het werkt allemaal.
9. Minder vaak eten, ofwel intermitterend vasten heeft ook een positief effect op het immuunsysteem. Mensen met chronische aandoeningen zullen dit alleen onder begeleiding kunnen doen en het heel rustig moeten opbouwen.
10. Stressregulatie is van essentieel belang om de immuunfunctie van het lichaam te optimaliseren. Het stresshormoon cortisol onderdrukt namelijk een adequate reactie van het immuunsysteem. We kunnen daarom juist nu heel veel winst behalen als we stress kunnen verminderen. Wanneer je dit omdraait kun je concluderen dat de massale angst waar we nu in terecht gekomen zijn, ons immuunsysteem behoorlijk onder druk zet. Zullen we eens inzetten op het verminderen van de angst? Ik wacht nog op de persconferentie waarin uitgelegd wordt dat we het virus niet kunnen oppikken van boodschappenkarretjes en dat het virus in de buitenlucht zo goed als ongevaarlijk is. Misschien is dit nog wel het makkelijkste punt, zullen we hier dan maar mee beginnen?

Yvonne van Stigt, master in de klinische Psycho, Neuro, Immunologie

[/fusion_text][/fusion_builder_column][/fusion_builder_row][/fusion_builder_container]

Aangezien je na mijn vorige brief geen bezwaar hebt gemaakt tegen het feit dat ik je tutoyeer, neem ik vandaag nogmaals die vrijheid. Ook al waren er wat mensen die het respectloos vonden. Als je liever hebt Mark, dat ik je niet tutoyeer en je excellentie noem, zeg het me, dan zal ik dat aanpassen.

In mijn vorige brief heb ik het onderzoek naar de rol van leptine en resveratrol bij overgewicht geadresseerd. Jammer om nu na enkele maanden te moeten constateren dat resveratrol inderdaad geen wondermiddel is gebleken. Maar daar schrijf ik je vandaag niet voor.

Het was zo fijn om vandaag van je te horen dat je het gesprek aan gaat met mensen die het niet eens zijn met de Corona maatregelen! Ik wist niet wat ik hoorde! Een nieuw geluid! Had je deze tip van defensie gekregen? Ik hoorde namelijk vandaag in een TV reclame voor defensie dat ze daar leren dat je mensen pas kunt overtuigen als je eerst naar hen luistert.

Heel lang geleden wist de burgemeester in mijn dorp dit ook al. Hij was zijn tijd ver vooruit. Ik was een jonge moeder in een dorpje met veel overlast van brommerjeugd die oerendhard over de fietspaden scheurde. Nadat ik een keer met mijn kleine meid voorop de fiets bijna van de sokken gereden was en de confrontatie met de jonge delinquent daarna op een handgemeen was uitgelopen, ben ik eerst naar de politie en vervolgens naar de burgemeester gestapt.

Ik was boos en was het zat. Er moest iets gebeuren.

En weet je wat deze slimme burgervader deed? Hij nodigde ter plekke de statige heer die op de gang wachtte op zijn gesprek over hetzelfde onderwerp erbij uit en hij ging met ons samen in gesprek. Hij riep meteen onze hulp in om het probleem op te lossen!

De burgervader benoemde deze betrokken burgers als lid van de werkgroep Bromsnor en hij regelde ter plekke dat wij met Veilig Verkeer Nederland om tafel konden. Er kwam een budget en alle deuren gingen open.

Binnen een jaar was het probleem opgelost. Zonder talloze vergaderingen met externe experts, zonder adviescommissies en zonder achterkamertjesoverleggen. Gewoon heel transparant, respectvol en effectief.

Kijk Mark, zo doe je dat.

Je neemt bezorgde burgers serieus, je gaat het gesprek aan en je vraagt hen mee te denken over oplossingen.

Ik besef dat het oplossen van overlast door brommerjeugd van een andere orde is dan het oplossen van een Coronacrisis, een communicatiecrisis en een vertrouwenscrisis. Maar wie weet kun je een groot deel van het probleem wel oplossen door bezorgde burgers het gevoel te geven dat er naar hen geluisterd wordt. Dan hebben zij minder de behoefte om hun stem te laten horen op plekken waar dat uit de hand kan lopen.

Als deskundige op het gebied van de preventieve geneeskunde neem ik de uitnodiging graag aan, maar ik begrijp volkomen dat je het vast nog wel heel druk hebt met de gesprekken met al die artsen die jou onlangs een brandbrief gestuurd hebben. Laat mij maar weten wanneer je tijd hebt.

Hartelijke groet,

Yvonne van Stigt, MSc.

In deze roerige tijd zien we mensen die in de angst blijven hangen en anderen die nu bepaalde regels aan hun laars lijken te lappen. Omdat we de  oorzaken van dit gedrag niet begrijpen, wordt er nogal wat geoordeeld. Zou het niet prettig zijn als we elkaar meer gaan begrijpen? Ons gedrag is logisch en verklaarbaar vanuit de evolutionaire ontwikkeling van het brein. Juist in deze tijd is het dus (ook voor onze leiders) enorm belangrijk dat we de invloed van het menselijke reptielenbrein gaan begrijpen. (Over dit onderwerp heb ik overigens al vaker geschreven.)

In een zeer boeiend interview bij De Nieuwe Wereld legde Martin Appelo deze week goed uit hoe dit reptielenbrein verantwoordelijk is voor het menselijke gedrag. Ik vond zijn interview zo boeiend dat ik een poging doe het hier samen te vatten.

Hij legt uit dat bij gevaar het reptielenbrein in werking treedt. Dat is een zeer oud en onbewust gedeelte van ons brein, waar de vecht-vlucht-bevries reactie aangezet wordt. Toen onze minister president in ons land de ‘intelligente’ lockdown liet ingaan, luisterde vrijwel iedereen braaf omdat we door de dreiging ons reptielenbrein volgden. We waren zelfs bereid om ons zelfbeschikkingsrecht op te geven en in te leveren door de enorme dreiging.

Dat is een normale reactie.

Op het moment dat de dreiging voor bepaalde groepen afnam, kon het bewuste brein, de neocortex weer zijn werk gaan doen en konden we nadenken of het gevaar nog wel aanwezig was. Volgens Appelo kwam het oerwoud in het brein toen tot rust en gingen we ons afvragen hoe het met onze autonomie gesteld was.

Als het gevaar niet (meer) reëel is, heeft het dus geen zin om mensen te wijzen op het gevaar waarvan we inmiddels weten dat we niet meer geraakt worden. Dat is volgens Appelo dan ook de reden dat preventiecampagnes op het gebied van gezondheid geen effect hebben. We gaan ervan uit dat we niet ziek worden van ongezond eten, dat moeten we blijkbaar eerst ervaren. Net zoals we inmiddels weten dat we geen grote kans lopen om ziek te worden van COVID-19, dat is iets wat ons brein geleerd heeft en waardoor het reptielenbrein is uitgezet.

Vervolgens ziet Appelo het mondkapje als een nieuwe illusie van veiligheid en onkwetsbaarheid, maar het is niet meer dan dat. Toch voorspelt hij dat als Nederland niet meedoet aan het mondkapjes ritueel, wij afgeschilderd zullen worden als de ‘bad guys’ die uiteindelijk ook nog verantwoordelijk zijn voor het onheil wat er alsnog over een aantal groepen wordt uitgestort.

Hij geeft ook aan dat we in crisis behoefte hebben aan leiders met narcistische eigenschappen, omdat deze leiders het volk zonder twijfel kunnen leiden.

Wat mij enorm boeide is zijn uitleg over het ontstaan van narcisme. Hij legt uit dat narcisme ontstaat wanneer de biochemie en de leefomstandigheden samen daartoe leiden.

De leefomstandigheden die kúnnen leiden tot narcisme zijn situaties met teveel of te weinig ‘oersoep’. Ofwel teveel of te weinig hechting, moederliefde en veiligheid.

Om aan de biologische predispositie van narcisme te kunnen voldoen heeft een mens de aanleg nodig waarbij hij/zij onder stress in de vecht-stand stapt. Daarbij heb je een hoog cortisol niveau, een hoog testosteron niveau en een laag serotonine niveau, een laag oxytocine niveau en een laag dopamine niveau nodig. Dan is het niet zo gek dat narcisme vaker voorkomt bij mensen met veel testosteron, mannen én vrouwen.

Mensen die bij een teveel of te weinig ‘oersoep’ bij stress aangezet worden tot een vlucht of bevries reactie zullen gepredisponeerd zijn tot een angst reactie.

De vechtreactie wordt aangezet door de amygdala, ofwel de amandelkernen. Die zijn een onderdeel van het primitieve brein en het aanzetten van de vechtreactie gebeurt dus onbewust. Wanneer je met cognitieve gedragstherapie aan het werk gaat, richt je jezelf vooral op de neocortex, niet op de amygdala in het primitieve brein.

Vanuit mijn eigen ervaring kan ik zeggen dat hypnotherapie wel het primitieve brein kan beïnvloeden, mits de hypnotherapeut weet waar hij/zij mee bezig is.

Als je nog meer wilt weten over narcisme kun je in zijn video nog meer informatie vinden.

Bij gevaar zal een narcistische leider de koers bepalen en dan volgt het volk braaf. Als de crisis iets afneemt en het volk geen behoefte meer heeft aan een alfa wolf, wordt de neocortex weer doorbloed en dan gaan mensen weer hun autonomie opeisen. Dan moet je als leider dus rekening met de mensen houden.

De kritiek van Appelo op het kabinet is dan ook dat toen na de eerste periode van paniek de hele situatie bleek mee te vallen, het kabinet had moeten switchen van een alfa wolf script naar een bestuurdersscript. Dat betekent dat alle groepen uit de samenleving zoals de horeca, de verzorgingshuizen en de ondernemers, multidisciplinair om de tafel hadden gemoeten.

Als het volk het gevaar niet meer voelt, komt de boodschap niet meer over. En daar is het kabinet de fout in gegaan, zij kwamen alleen met versoepelingen toen er protesten kwamen en dat is volgens Appelo bijna een karikatuur. Als ze op tijd multidisciplinair hadden gehandeld, was er nu niet zoveel protest geweest.

Als je wilt dat het volk luistert naar collectief opgelegde maatregelen, dan zul je eerst het volk in gevaar moeten brengen. Je kunt mensen wel informeren op het niveau van de neocortex, maar dat is alleen een verhaal. Mensen gaan pas tot actie over als de verschillende lagen van het brein het met elkaar eens zijn. De neocortex kan wel een verhaal horen, maar als het reptielenbrein het niet voelt, komen we niet in beweging.

Appelo noemt preventiemaatregelen dan ook kapitaalvernietiging. Bovendien voegt hij eraan toe dat we in een maakbaarheidsideologie zitten, we denken alles onder controle te kunnen houden; ‘illusions of wellbeing’. We moeten niet de illusie hebben dat we dit virus onder controle kunnen houden, op het moment dat dit virus is weggeëbd, zal er weer een volgend virus voor de deur staan. Hij zou tegen het OMT willen zeggen dat we niet ten strijde moeten trekken tegen het virus, maar dat we het beter kunnen laten gebeuren. De mens is een kwetsbaar wezen, we zullen hoe dan ook getroffen worden door onheil. Laten we daar mee leren omgaan. We zullen moeten leren dat het leed erbij hoort.

Hij pleit er wel voor om oude en kwetsbare mensen zelf te vragen of ze opgesloten willen worden of in vrijheid zouden willen leven, met de kans om eerder te sterven.

Mensen met hechtingsstoornissen, die veel trauma’s hebben meegemaakt schrikken niet van zo’n Coronacrisis, voor hen is de dreiging heel normaal. Maar mensen die bang zijn en kwetsbaar zullen beschermd moeten worden, zij mogen in lockdown. Zo’n beleid is niet gebaseerd op een collectieve waan waar iedereen aan moet geloven, maar op een principe dat iedereen vanuit zijn eigen autonomie moet kunnen kiezen.

Ik ben heel benieuwd of dit geluid bij onze regering zal doordringen.

Yvonne van Stigt, master in de klinische Psycho, Neuro, Immunologie