Ons lichaam is in miljoenen jaren evolutie helemaal ingespeeld op onze natuurlijke omgeving. In de laatste 50 jaar hebben we meer veranderd in onze levensomstandigheden dan in al die jaren ervoor. We noemden het vooruitgang, de moderne tijd zou een verbetering zijn. In mijn jeugd werd in science fiction verhalen gesproken over het jaar 2000, als het jaar waarop ziekte niet meer zou bestaan. De techniek en de wetenschap zou alles oplossen.

 
Het tegendeel blijkt waar te zijn, we komen er nu langzaam achter dat we de evolutie niet naar onze hand kunnen zetten. We floreren niet op kunstmatige voeding, we hebben echt eten nodig wat bij ons past.

 
Bepalend voor het gedrag van de mens zijn de wetten van overleving. We zijn geprogrammeerd om te allen tijde te overleven. En daar zit nu net het probleem, we hebben veel vaker te maken gehad met schaarste dan met overvloed. Daarom zijn we geprogrammeerd om te pakken wat er te pakken valt, en hebben we een voorkeur voor zoet en vet voedsel. Zoet en vet zorgt voor vetopslag, en dat is handig als je elk moment weer schaarste kunt verwachten. Een eigen voorraadje aanleggen is evolutionair gezien een slimme oplossing. Je snapt waarschijnlijk wel dat we nu wel wat schaarste zouden kunnen gebruiken om de obesitasepidemie op te lossen.

Om ons lichaam een handje te helpen is het misschien handig om zo nu en dan een periode van schaarste in te bouwen. We noemen dat vasten. Er is net een leuke studie gepubliceerd* waaruit blijkt dat 3 dagen vasten het immuunsysteem reset. Er zijn overigens veel meer studies die positieve effecten van vasten laten zien.

Hoe doe je dat nu, vasten?
Er zijn diverse methoden.
Intermittend fasting is de officiële naam voor af en toe niet eten.
Als je 18 uur achter elkaar niet eet, en dan in zes uur twee maaltijden eet heb je daar al gezondheidsbevorderende effecten van. Door de uren van de nacht te gebruiken valt het allemaal wel mee, het lijkt moeilijker dan het is. Ikzelf sla tegen alle adviezen in het ontbijt over, en begin pas rond twaalf uur met eten. Mijn bloedsuiker blijft daar echt wel stabiel bij, dat is gewoon een kwestie van oefenen.
Voor mensen met diabetes is het vaak iets lastiger omdat zij volgens de geldende normen vaker moeten eten om hun glucosespiegel te reguleren. De ervaring leert dat wanneer diabeten eerst overstappen naar oervoeding en zich goed laten begeleiden door een deskundige, het voor hen uiteindelijk ook mogelijk is om te leren vasten.
Er zijn ook mensen die liever wel ontbijten, maar de avondmaaltijd overslaan. Ook dat is een optie. Je kunt het doen zoals het bij je past, mits je dan in de twee maaltijden wel volwaardig voedsel tot je neemt.

De 5:2 methode is ook een prima manier om gewicht te verliezen. Je eet twee dagen van de week maar 500 kcal. op een dag, en de andere dagen eet je normaal. De twee vastendagen mogen niet achtereenvolgend zijn. Het is vanzelfsprekend dat je die 500 kcal. niet besteedt aan moorkoppen. Alhoewel onderzoek heeft aangetoond dat je dan ook wel afvalt, maar niet op een manier waarbij je goed voor je lichaam zorgt.

Nu gaat het tenslotte niet alleen maar om gewichtsverlies, maar vooral om gezondheidswinst, dat moge duidelijk zijn.

De standaardvraag die mij altijd gesteld wordt bij dit onderwerp is: Maar je lichaam gaat toch in de spaarstand als je gaat vasten?
Dat klopt, je lichaam gaat normaal gesproken na drie dagen de kachel lager zetten om brandstof te sparen. De ideale vastenperiode om je immuunsysteem te boosten zou dan ook drie dagen moeten zijn, en niet langer.

Ook al ben je niet te dik, en wil je niet verder afvallen, zelfs dan heeft je lichaam veel baat bij een ander eetritme. Zorg in zo’n geval dat je in de uren dat je wel eet meer calorieën eet dan mensen die willen afvallen. Ook jouw immuunsysteem knapt op van minder vaak eten.

Voel je je onzeker of vasten iets voor jou is, laat je dan begeleiden door een deskundige. Er zijn voldoende goed geschoolde mensen die je kunnen begeleiden.
Je vindt ze onder meer op deze website.
Wie weet ben jij ook in staat om de evolutionaire overlevingsstrategieën te gebruiken om weer gezond (en slank) te worden.

Yvonne van Stigt; Master in de klinische Psycho Neuro Immunologie

Het verhaal van Maaike: “Ik had vijf jaar veel pijn door artrose in mijn knieën. Eindelijk heb ik de oplossing hiervoor gevonden! Ik heb geen pijn meer, en dat allemaal door mijn voeding aan te passen. Ik ben zo blij dat ik het nu zelf in de hand heb, ik kan het wel van de daken schreeuwen! Alhoewel, had ik dat maar nooit gedaan….”
“Popelend om het grote nieuws naar buiten te brengen vertelde ik mijn verhaal tijdens een feestje aan mijn vrienden. Ik legde uit dat ik door de overstap naar oervoeding binnen twee weken van de pijn af was, en dat ik nu ontdekt hebt dat het vooral de nachtschadeplanten en de tarwe zijn die de klachten weer verergeren.”
“Eerst was men nog wel geïnteresseerd, maar gaandeweg het verhaal zag ik de eerste irritatie ontstaan.”
“Allemaal onzin!” werd er geroepen. “Dat geloof je toch zeker zelf niet! Wat een flauwekul! Ik eet al veertig jaar aardappelen en brood, en ik mankeer toch ook niks! Zonder aardappelen hadden we de oorlog niet overleefd! Belachelijk! Het is heus niet wetenschappelijk bewezen, en nu trap jij in zo’n raar praatje? Hoe kan dat nou, bij artrose is het kraakbeen aangetast, dat kan heus niet in twee weken weer aangroeien! Het zit vast tussen de oren! Als het zo simpel zou zijn zouden ze dat in het ziekenhuis heus wel weten hoor!”

Allemaal zeer steekhoudende argumenten, vind je niet?

Nachtschadeplanten, zoals tomaten, paprika, aardappelen, aubergine en gojibessen kunnen bij sommige mensen gewrichtsklachten veroorzaken. Deze groenten bevatten stoffen die de darm kunnen beschadigen, waardoor het immuunsysteem gaat reageren met het maken van cytokinen (ontstekingsstoffen). Bij artrose is het de ontsteking die de pijn veroorzaakt, niet het feit dat het kraakbeen beschadigd is. Botweefsel bevat geen zenuwen, en daarom kun je daarin geen pijn voelen. Ontsteking van het botvlies of van het weefsel in en rond het gewricht kan door de zwelling wel degelijk veel pijn veroorzaken. Door de overstap naar oervoeding is inderdaad het kraakbeen niet hersteld, maar de ontsteking kan wel snel verdwijnen. Je kunt altijd proberen om eerst je lichaam met voeding te genezen alvorens medicatie te gaan gebruiken!

Wat Maaike overkwam, gebeurt regelmatig. Wanneer jij stapje voor stapje ontdekt dat jouw lichamelijke klachten voedingsgerelateerd zijn is dat voor jezelf een fantastische ontdekking. Je begrijpt eindelijk waar het vandaan komt, en je weet na lang zoeken wat je er aan kunt doen. Het lastige is dat de meeste mensen in je omgeving niet met je meegegroeid zijn, en dat zij nog denken volgens de oude gedachtegang dat we allemaal ongeveer op dezelfde manier reageren.
De berichtgeving in de media werkt daar driftig aan mee. Er worden op diverse zaken ‘goed’ of ‘slecht’ stickers geplakt. Iets is goed of slecht. En als het goed is voor mij, is het ook goed voor jou.
Helaas, zo werkt het niet. We zijn allemaal anders, en we reageren allemaal op onze eigen manier.

Door aan te geven dat je niet goed reageert op bepaalde voedingsmiddelen confronteer je een ander met zijn of haar eigen voedingsgedrag. Want als het voor jou zo werkt, zou het misschien ook voor hen zo kunnen werken. Stel je eens voor dat zij ook hun voedingspatroon zouden moeten aanpassen! Dat is het laatste wat mensen willen. Het veranderen van je voedingspatroon is als het loslaten van vertrouwde oude gewoonten. Dat vraagt moed en misschien wel discipline.
“O, maar ik drink altijd twee liter melk per dag, en ik heb daar nooit last van.” Dat deze mensen zich misschien beter zouden voelen met een paar glaasjes minder is voor hen zelf ondenkbaar, en vaak nog confronterend ook.

We zijn opgegroeid in een maatschappij waar ziekte opgelost wordt met een pilletje van de dokter. Zelf de verantwoordelijkheid voor je lichaam nemen is iets wat voor de oudere generatie nog ongewoon is. Het is dus niet vreemd als je niet geloofd wordt. Zolang je niet zelf ervaart wat goede voeding voor je kan doen, zal je niet snel het oude gedrag loslaten.
De beste manier waarop je anderen kunt laten kennismaken met een andere levensstijl is door het hen te laten zien. Laat je omgeving zien wat het met je doet, zorg dat je er stralend en fit uitziet en laat hen vragen stellen. Prikkel de belangstelling, en wees enthousiast. De kans is groot dat ook jouw vrienden dan wel geïnteresseerd raken in andere oplossingen. En zo niet? Dan niet!

Yvonne van Stigt; Master in de klinische Psycho Neuro Immunologie

Dankzij diverse dieetboeken beseffen steeds meer mensen zich dat koemelk niet voor iedereen het meest ideale voedingsmiddel is. Naar mijn idee is dat een positieve ontwikkeling. Als je merkt dat het drinken van melk bij jou huidklachten, darmproblemen of benauwdheid veroorzaakt, is het voor jou vermoedelijk beter om de zuivel te laten staan.

Maar wat kun je dan nog wel drinken?

In mijn praktijk hoor ik deze vraag zeer regelmatig. Mijn antwoord is kort:”Water, thee en soms koffie.” “Niet meer? Moet ik die melk niet vervangen door iets anders?”
Nee, je hoeft niets anders te drinken! Amandelmelk, havermelk, rijstmelk en sojamelk…. het is allemaal niet echt nodig, maar het lijkt wel een ingebakken overtuiging. We willen iets drinken wat op melk lijkt. Waarom weet ik niet precies, misschien is het wel de stem van onze moeder die ons heeft ingeprent dat melk gezond is, en dat we niet van tafel mogen voordat het glas leeg is.

Ik herinner mij nog heel goed de marteling genaamd schoolmelk uit mijn jeugd. In mijn lagere schooltijd kwam de melkboer op school de melk afleveren. Op school was geen koelkast aanwezig, en dus dronken wij in de zomer lauwwarme melk met klontjes uit een glazen flesje met een aluminium dop. Op de melk dreef een dikke laag gelige, klonterige, nog net niet geschifte room. In de winter vond de juf zo’n koude plens melk in de buik niet gezond, en werden de flesjes eerst op de verwarming ontdooid, met als gevolg dat de melk nog net niet zuur was. Ik krijg weer kokhalsnijgingen als ik daaraan terugdenk…..

Dankzij onder meer de Voedselzandloper stappen velen nu over op alternatieven, zoals sojamelk. Want soja bevat veel plantaardige eiwitten. Tja… is dat nu wel een goede keuze?

De sojaboon is net als de pinda lid van de peulvruchtenfamilie. Peulvruchten bevatten naast gezondheidsbevorderende stoffen ook stoffen die de gezondheid nadelig kunnen beïnvloeden. De vruchtjes uit deze plantenfamilie bevatten veel zeepstoffen, dat zie je aan het schuim wat ontstaat als je spliterwten wast. Zeep heeft de eigenschap om vet op te lossen, dat doet het ook in ons lichaam. Weefsels met daarin vetten, zoals de darmwand, worden door zeepstoffen beschadigd. Je merkt dit door een opgeblazen buik na het eten van peulvruchten, zoals soja. Er zijn zelfs mensen bij wie de darm echt kapot gaat door een overmatige sojaconsumptie. Nu zul je van een eetlepel ketjap zo nu en dan waarschijnlijk geen last hebben, en gefermenteerde sojaproducten zoals tempeh zullen ook weinig klachten geven, maar elke dag sojamelk drinken kan echt te veel zijn.

Soja bevat naast zeepstoffen nog meer negatieve bestanddelen: fyto-oestrogenen, fytinezuur en nog meer stoffen die de spijsvertering ontregelen.
Bij een slechte vertering van soja ontstaan er in de darm stoffen die je een lekker gevoel geven, zodat je er meer van gaat eten.
Daarnaast is er bijna geen GMO-vrije soja meer te krijgen en zorgt de sojateelt voor grootscheepse ontbossing van de aarde.
Plofkippen krijgen speciaal krachtvoer op sojabasis om snel in gewicht aan te komen, dat zou je ook al aan het denken moeten zetten…..
Allemaal nadelen op een rij, wegen die voor jou zwaarder dan de voordelen?

Yvonne van Stigt Master in de klinische Psycho Neuro Immunologie

Binnen mijn vriendenkring, maar ook daarbuiten zie ik grote verschillen in de manier waarop mensen omgaan met voeding.
De traditioneel etende vrienden vinden de manier waarop ik eet maar onzin. “We hebben altijd zo gegeten, dus waarom zouden we iets veranderen?” En in het weekend eten ze gebak. Dat hoort, dat is gezellig en er is geen reden om dat te veranderen. (Alhoewel zij wel allebei een flinke buik ontwikkelen).
Andere vrienden waarvan de kinderen nog thuis wonen, schipperen tussen gezonde maaltijden en fastfood. Dit om oorlog in het gezin te voorkomen, en dat valt niet mee.

Mijn beste vriendin, geconfronteerd met overgewicht, heeft voor zichzelf ontdekt dat oervoeding goed bij haar past, en zij eet net zoals ik. Wij eten veel groenten en fruit, salades, soepen, eieren, noten, vis en wat vlees. (En we vinden het heerlijk!)
Ik ben helemaal gewend aan een leven zonder taartjes en fast-food. Sterker nog, ik vind het niet eens meer lekker, waarom zou ik het dan nog eten?
Bij een feestje word ik wel aangekeken alsof ik echt volslagen krankjorem ben. “Je eet toch wel een gebakje? Doe nou niet zo ongezellig!”

In de Nederlandse cultuur is het decennia zo geweest dat we oranje tompouces eten op Koninginnedag, en dat er in de sportkantine bitterballen geserveerd worden. Als je daaraan niet meer meedoet loop je tegen een aantal dingen aan waar de meeste mensen nog nooit over nagedacht hebben.
Wanneer je kind voor het eerst naar school gaat, en daar met Kerst en Pasen in de klas een feestmaaltijd eet, bestaat die gewoonlijk uit cupcakes, pannenkoeken, worstenbroodjes en pizza. Groenten worden niet geassocieerd met lekker, maar met gezond, en dat is op een feestdag not done. Verbazingwekkend!

Zo’n zelfde ervaring heb ik ooit gehad bij de Avondvierdaagse. Kinderen die met ouders vier avonden gezellig een eind lopen, maar dan volledig beladen met zakken snoep, met snoep versierde paraplu’s en ouders die hun kind onderweg nog wat extra lekkers komen toestoppen. Ik kan je vertellen dat wanneer je dat niet gewend bent je je ogen uitkijkt.

Het rare is dat deze zaken voor veel mensen gewoon zijn, en dat mensen die ervoor kiezen om het anders te doen, gezien worden als extreem, orthorexisch of als een geitenwollen sok.
De norm in de maatschappij verandert gelukkig al wel een beetje, maar toch is het nog steeds bijna onmogelijk om in een pretpark of dierentuin een salade te bestellen.
Als evolutionair gezondheidsdeskundige begrijp ik het wel. Er is een reden voor, de mensheid gedraagt zich niet voor niks zo.

Zoetigheden (in welke vorm dan ook) en fast-food zorgen namelijk voor snelle energie, je krijgt er heel even een kick van, een lekker gevoel. Daar speelt de voedingsindustrie handig op in, we kunnen niet meer door een winkelstraat lopen zonder gebombardeerd te worden met etenswaren die ons een kortstondig geluksmoment bezorgen. Zolang je daar niet bewust over nadenkt is het bijna onmogelijk om geen gehoor te geven aan al die verlokkingen.
Vroeger was alles anders, het was er gewoonweg allemaal niet. En omdat je er niet meteen dood bij neervalt denken we dat het allemaal geen kwaad kan. Maar de mens is evolutionair niet aangepast aan een leven zonder beweging en met grote hoeveelheden geraffineerde koolhydraten en transvetten, en dat zie je terug in onze welvaartsziekten. In de oertijd moesten we noodgedwongen veel bewegen, en was er alleen honing, en was fast-food een rauw ei, fruit of een wortel.

Misschien ben je ook op weg naar een gezondere leefstijl? Dan zul je merken dat je langzamerhand, stapje voor stapje je normen verandert. Wat je vroeger normaal vond, ga je nu echt niet meer doen.
Ik denk dat ieder stapje er één is, ook al is het nog zo klein. Wie weet dat mijn vrienden op een dag het weekendgebak een keertje overslaan…

Yvonne van Stigt; Master in de klinische Psycho Neuro Immunologie

Mijn grootouders aten elke dag hetzelfde, elke dag brood, melk, aardappelen, groenten en fruit van het seizoen en af en toe wat vlees. Dat deden zij niet omdat het wetenschappelijk bewezen was, of omdat de dokter zei dat het gezond was, maar omdat ze niet anders gewend waren, en er niets anders was. In de oorlog was er zelfs niks, en aten ze tulpenbollen.

Na de oorlog zijn mijn ouders, net als de rest van Nederland, langzaamaan hun voedingsgewoonten gaan veranderen. Niet omdat het wetenschappelijk bewezen was, maar simpelweg omdat het er was. We zijn in de jaren 70 in contact gekomen met andere voeding, zoals macaroni en spaghetti. Wij aten dat vroeger met tomatenpuree, hamblokjes en pindasaus. Ik moet er nu niet meer aan denken.
Alle veranderingen in ons voedselpatroon zijn samengegaan met veranderingen in ons leefpatroon. We zijn steeds minder gaan bewegen, en aan meer nieuwe stressprikkels bloot komen te staan. Je zou kunnen zeggen dat we in een evolutionaire sneltreinvaart onze wereld op zijn kop gezet hebben.
Tegelijk met al die veranderingen zijn de welvaartsziekten ontstaan, samen met allergieën, overgevoeligheden en een enorme toename van ADHD en autisme.

Er wordt aan alle kanten onderzoek gedaan naar de oorzaak van onze welvaartsaandoeningen. We hopen te kunnen ontdekken dat er één stofje verantwoordelijk is voor het ontstaan van zo’n ziektebeeld. We zijn naarstig opzoek naar die ene ‘magic bullet’.
Zo wordt er onderzocht of je van aspartaam, net als van roken kanker krijgt. Er wordt onderzocht of fructose de oorzaak is van diabetes, en of het eten van vlees mensen agressief maakt.
Misschien zijn alle toevoegingen in het eten om het langer houdbaar en ‘smakelijker’ te maken wel medeverantwoordelijk voor het ontstaan van allerlei allergieën en overgevoeligheden. We weten het niet zeker, er zijn wel vermoedens.
De uitslagen van al die onderzoeken zijn natuurlijk niet eenduidig, omdat de welvaartsaandoeningen altijd een multi-factoriële oorzaak hebben. De onderzoeken worden wel door voor- en tegenstanders gebruikt om elkaar mee om de oren te slaan.

Het is een vergissing om te denken dat de uitkomst van wetenschappelijk onderzoek altijd en voor iedereen gezien kan worden als waarheid. Wanneer er onderzoek gedaan wordt naar de effectiviteit van een geneesmiddel is er altijd een groep bij wie het middel werkt, een groep bij wie het middel een beetje werkt en een groep bij wie het niets doet. Je kunt daarom de uitslag van zo’n onderzoek nooit op het individu betrekken. Jij als unieke mens zal in één van de drie groepen vallen. Zo’n onderzoek zegt alleen iets over de kans van effectiviteit voor een groep in een specifieke situatie.

Bij onderzoek over voedingsgewoonten is het net zo. Als uit een onderzoek blijkt dat mensen na het eten van zes boterhammen met hagelslag per dag gedurende twee weken geen diabetes ontwikkelen, kun je daaruit voor jezelf geen conclusies trekken. Zo’n onderzoek laat alleen zien hoe de gemiddelde bloedsuikerspiegel van de betreffende groep mensen gedurende die periode reageert op het eten van zes bruine boterhammen met hagelslag.

Als ik dagelijks zes bruine boterhammen met hagelslag zou eten is het heel waarschijnlijk dat ik me daar niet zo lekker bij zou voelen. Ondanks dat ik die boterhammen met hagelslag misschien wel lekker zou vinden, weet ik zeker dat ik buikpijn zou krijgen, dat ik me heel duf, moe en depressief zou gaan voelen, en dat mijn weegschaal aan het einde van die periode alarm zou slaan.
Dat is wat zo’n voedingspatroon met mij doet, maar dat zegt niets over wat het met jou doet.
Als je gewend bent aan zo’n manier van eten heb je misschien niet eens in de gaten dat je van zes boterhammen met hagelslag ziek, vermoeid en depressief kunt zijn. Sterker nog, je wilt er waarschijnlijk niet aan denken om die klachten aan die lekkere en ‘gezonde’ bruine boterhammen toe te schrijven. Stel je voor, het is toch gezond?
Totdat je geprobeerd hebt om je voeding te veranderen zul je niet weten hoe het voor jou werkt. Alle adviezen van deskundigen zijn gebaseerd op ervaringen van anderen, en die hoeven voor jou niet te werken.

Mijn advies is dan ook, luister naar je lichaam, en kijk wat er voor jou werkt. Heb je nooit ergens last van en ben je fit en vitaal? Blijf dan doen wat je tot nu toe doet! Heb je lichamelijke klachten? Dan laat je lichaam je zien dat er ergens iets niet gaat zoals het zou moeten. Dan is er reden om op zoek te gaan, en eens iets in je voedingspatroon te veranderen, ook al hebben deskundigen je verteld dat zes bruine boterhammen goed voor je zijn.

P.S. Die bruine boterhammen zijn maar een voorbeeld hoor, ik wil niet beschuldigd worden van het demoniseren van brood.

Yvonne van Stigt; Master in de klinische Psycho Neuro Immunologie