Ken je het? Je wordt wakker en je voelt je onrustig, alsof er iets trilt in je buik. Ik heb er zelf jaren last van gehad. Helaas was er toen nog geen Google om op te zoeken wat het kon zijn. Ik heb er dus lang over gedaan om te ontdekken wat het was. Gelukkig heb ik er zelf geen last meer van.

Sommige mensen omschrijven het als hartkloppingen en gaan ermee naar de huisarts. Deze stuurt je dan door naar de cardioloog, maar die kan niets vinden. Om je dan toch iets te geven worden er nog wel eens beta blokkers voor geschreven. Soms helpen die iets, maar vaak ook helemaal niets.

Maar wat is het dan?

Het is adrenaline.

Waaat? En ik heb helemaal geen stress!

Dat kan, je hoeft geen stress te hebben om adrenaline aan te maken, alhoewel er bij stress natuurlijk wel adrenaline gemaakt zal worden.

De adrenalineproductie in de ochtend is eigenlijk niet normaal als je niet gewekt wordt door een leeuw. Maar toch zijn er veel mensen die er last van hebben. In de ochtend word je normaliter wakker door het stresshormoon cortisol. Niet omdat je dan stress hebt, maar omdat cortisol onder meer de functie heeft om je wakker te maken.

Als op de een of andere manier cortisol zijn werk niet goed kan doen, of niet goed aangemaakt kan worden, zal je bijnier adrenaline aanmaken om wakker te worden. En dat voel je.

Als je op internet zoekt, kom je de term bijnieruitputting tegen. Als je mijn blogs regelmatig leest, weet je waarschijnlijk wel dat ik een hekel heb aan het woord bijnieruitputting. Omdat het niet klopt, omdat die bijnier niet moe is, maar dat jij moe bent vanwege het feit dat de bijnier niet afdoende zijn werk kan doen.

En raad eens, dat hoeft niet het gevolg te zijn van stress. Dat kan wel, maar het hoeft niet.

De bijnierfunctie kan ook verminderen door vele andere zaken zoals chronische laaggradige ontstekingen, of door een overbelast detoxificatiesysteem, allergieën of een verborgen ziekte van Lyme.

Het is dus wat makkelijk om altijd stress als oorzaak te zoeken, ik zou zeker op zoek gaan naar die andere oorzaken. Dat doe je met behulp van deskundige, iemand die weet waar je naar moet zoeken. Iemand die als een ware Sherlock Holmes alle mogelijkheden bekijkt en uiteindelijk begrijpt waar het bij jou mis gaat.

Ze zijn dun gezaaid, helaas. Maar hier vind je er een heleboel bij elkaar. Succes met je zoektocht.

Yvonne van Stigt, master in de  klinische Psycho Neuro Immunologie

We zijn maar wat gek op de oer-Hollandse producten. Hagelslag, kaas, leverworst en pindakaas zijn de meest gangbare Nederlandse producten voor op brood.

Vandaag wil ik mijn licht eens laten schijnen op de pindakaas, wie is er niet groot mee geworden?

Normaal gesproken is pindakaas gewoon een potje gemalen pinda’s met wat zout. Meer niet, althans zo zou je denken. Maar de voedingsindustrie heeft (zoals vrijwel alles) het product verbeterd. Het mondgevoel is veranderd en het is nu veel smeerbaarder geworden. Vroeger, heel lang geleden, was pindakaas niet smeuïg tot op de bodem. Misschien weet je nog wel dat er op de pindakaas een laag olie aanwezig was. Je moest die olie er met veel moeite doorheen roeren. En dan was het laatste beetje uit de pot behoorlijk droog.

Op een gegeven moment heeft ons populairste merk pindakaas revolutionaire verbeteringen ingevoerd en sindsdien lusten we de oude pindakaas niet meer.

Zo’n smaakverbetering blijkt toch ook wel wat nadelen te hebben. Er is namelijk gehydrogeneerde palmolie (en suiker)aan de pinda’s toegevoegd. Dat is een vorm van transvet, ofwel een gehard vet wat nu nou niet bepaald goed is voor je hart en bloedvaten. Als ergens je vaten van dichtslibben is het wel van gehydrogeneerde palmolie.

Nu kun je zeggen dat we niks meer kunnen eten, dat alles ongezond is, of dat zo’n klein beetje pindakaas geen kwaad kan…

Laat ik daar dan toch iets over zeggen. Wat betreft het eerste, niks meer kunnen eten. Ik denk dat er heel veel lekkers te vinden is in de hoek van de onbewerkte voeding. Het is alleen een kwestie van je gewoonte veranderen, en dat is nou net niet makkelijk.

Veel van onze gewoontes zijn er ongemerkt ingeslopen, we zijn mee gegaan met de veranderingen die de voedingsindustrie heeft doorgevoerd, zonder dat we de consequenties konden overzien. En dan is het inderdaad lastig om eens een stapje terug te moeten doen.

En kan zo’n klein beetje pindakaas nou kwaad? Nee, alleen een klein beetje pindakaas kan geen kwaad. Daar zul je niet aan dood gaan. Maar palmolie wordt niet alleen aan pindakaas toegevoegd, ook de zo populaire hazelnootpasta, allerlei koekjes en gebak zitten vol met palmolie.

Het gaat dus om ons totale eetgedrag. Want als je alle kleine beetjes optelt (een likje pindakaas of chocopasta hier en een paar glaasjes wijn daar, die bitterbal en het gebakje zo af en toe) kan het zijn dat de weegschaal van gezonde voeding naar ongezonde voeding doorslaat.

Als je gek bent op pindakaas en toch ook op je gezondheid wilt letten, kun je natuurlijk ook op zoek gaan naar de oude, klassieke pindakaas met het laagje olie. Let er dan wel op dat er geen andere olie aan toegevoegd is, maar dat er alleen pinda’s in zitten.

Zelfgemaakte pindakaas is overigens nog veel lekkerder. Je kunt zelf pinda’s malen met een beetje zout in de keukenmachine. Dan weet je tenminste zeker dat er geen rommel aan toegevoegd is. Nog lekkerder en waarschijnlijk ook gezonder is zelf gemaakte notenpasta, gemaakt van verse noten zoals amandelen of gemengde noten.

Er is overigens nog een belangrijk argument om de consumptie van palmolie te verminderen. Voor de productie van die palmolie worden tropische oerwouden gekapt en orang oetans verdreven. Misschien is dat dan een argument om eens andere keuzes te gaan maken?

Yvonne van Stigt, master in de klinische Psycho Neuro Immunologie

Toen ik onlangs Nederland vanuit de lucht bekeek, schrok ik van de hoeveelheid gele velden (met gif bewerkte grasvelden en landbouwgronden, met Glyfosaat (Roundup) om precies te zijn). Het zal niet toevallig zijn dat Foodwatch nu net deze week aandacht besteedt aan glyfosaat. Het is bar en boos op dit moment.

Dit gif is zogenaamd biologisch afbreekbaar en wordt daarom toegelaten om grotere oppervlaktes te bewerken. Want het scheelt veel werk als je eerst gras of andere gewassen doodt, voordat jet het land omploegt.

Ofwel gemakzucht.

Voor de boeren scheelt het veel werk, de overheid vindt het allemaal prima en dus is het normaal geworden. Want iedereen doet het.

Wat de landbouwsector en de overheid zich niet realiseren, is dat dit gif niet zo onschuldig is als gedacht. Biologische afbreekbaarheid zegt eigenlijk helemaal niks, dat is een loze kreet waarmee we het idee krijgen dat iets onschadelijk is.

Glyfosaat lijkt onschadelijk omdat het ingrijpt op de Shikimatepathway. Dat is een biochemisch pathway wat wij mensen niet hebben. En daarom is het zogenaamd onschadelijk voor mensen.

Nou, nee dus.

Wij mensen mogen dan geen shikimatepathway hebben, maar bacteriën hebben dit wel. Is het dan niet vreemd om te denken dat wij geen last hebben van dit goedje? Bacteriën zijn toch onmisbaar voor onze gezondheid, of heb ik het mis?

Glyfosaat heeft een verwoestend effect op onze darmflora, met alle gevolgen van dien. Een van die gevolgen is dat wij mensen steeds slechter oxalaten kunnen verwerken.

Ehh, wat? Oxalaten?

Oxalaten zijn kleine scherpje kristalletjes die ontstaan vanuit oxaalzuur, aanwezig in o.a. spinazie, rabarber, noten, chocola, avocado, boekweit en zoete aardappelen. ‘Gezonde’ producten dus.

Normaal gesproken worden die kristalletjes afgebroken door een bacteriesoort, de oxalabacter formigenes. Deze bacterie zorgt ervoor dat deze scherpe kristallen de darm niet kunnen beschadigen of nierstenen kunnen veroorzaken. Maar als deze bacterie doodt gaat van glyfosaat, zal dat niet lukken, met alle gevolgen van dien.

Nu hoop je misschien dat het bij deze ene bacterie zal blijven, maar helaas. De diversiteit van ons microbioom (darmflora) neemt af door het gebruik van glyfosaat. Tel daarbij op het gebruik van antibiotica en je snapt wat de gevolgen kunnen zijn.

Een van die gevolgen is het ontstaan van obesitas. Onderzoek toont aan dat een verminderde diversiteit van het microbioom is gerelateerd aan het ontstaan van overgewicht.

Het blijft echter niet bij het bacteriedodend effect van glyfosaat. We weten inmiddels ook dat glyfosaat het mineraal molybdeen uit het lichaam verwijdert. En nu is molybdeen voor de meeste van ons misschien onbekend, maar dat betekent niet dat het geen belangrijk mineraal is. Molybdeen is essentieel voor het SUOX enzym. Sulfiet oxidase is een enzym wat van het giftige sulfiet, sulfaat moet maken. En zonder sulfaat kun je gewoon niet leven.

Molybdeen is ook belangrijk voor het uitscheiden van een teveel aan vitamine B6. Weet je nog dat een teveel aan B6 neurologische klachten veroorzaakt? Zou dat dan met glyfosaat te maken kunnen hebben?

En wie het (pittige) artikel van Dr. Senef over de mogelijke rol van glyfosaat in het ontstaan van ALS leest, zal zich afvragen waar wij mee bezig zijn.

Maar waarom wordt Roundup dan niet gewoon verboden en gaan we terug naar de schoffel?

Het is mogelijk dat de overheid niet precies weet wat de gevolgen zijn van het gebruik van Roundup, maar ik vermoed dat het anders zit. De fabrikant van Roundup, de machtige firma Monsanto, heeft namelijk veel geld geïnvesteerd in de ontwikkeling van plantenrassen die resistent zijn tegen Roundup. Om flink met gif te kunnen sproeien om onkruid te verdelgen, zonder dat de oogst mislukt.

Je kunt je voorstellen dat wanneer je Roundup-resistente planten besproeit, er ook glyfosaat in ons voedsel terecht komt. En dan zullen wij mensen (en onze darmflora) daarmee in contact komen. Dat is overigens geen vraag meer, er is aangetoond dat wij allemaal (zelfs baby’s) glyfosaatresten in de urine hebben.

Gemakzucht wordt dus duur betaald. Ik pleit voor de terugkeer van de schoffel.

Yvonne van Stigt, master in de klinische Psycho Neuro Immunologie.

Een op de vier studenten heeft last van burn-out of depressieve klachten. Daar kunnen we lacherig over doen, of zeggen dat deze arme jongeren zich aanstellen. Maar dat lijkt mij niet terecht. De Universiteiten maken zich zorgen en er is een werkgroep opgericht om te onderzoeken hoe deze situatie verbeterd kan worden.

Natuurlijk wordt er gekeken naar een te grote werkdruk, prestatiedrang, social media, nieuwe regelgeving, financiële druk en verwachtingspatronen. Want dat is waar men automatisch naar kijkt bij dit soort klachten.

We kijken automatisch naar de mentale(over)belasting. Geen woord over de fysieke belastbaarheid. En daar heb ik wel wat moeite mee.

Hoe kun je nu alleen kijken naar de ene kant van de weegschaal?

Het gaat bij klachten zoals burnout en depressie altijd om twee kanten. Belasting én belastbaarheid. En dat gaat niet alleen over mentale, maar vooral ook over fysieke belastbaarheid.

Het is zo langzamerhand toch wel duidelijk dat de mentale gesteldheid gerelateerd is aan de fysieke gezondheid. Er zijn vele publicaties te vinden over de relatie tussen de mentale gezondheid en het microbioom, voeding, de levergezondheid, de vitamine D status, de werking van de schildklier en de bijnieren, de ijzerstatus, de mineralenbalans en zo veel meer….

Zodra de belasting groter wordt, zal de belastbaarheid automatisch verkleinen, mits je daar iets aan doet. En dat geldt niet alleen voor mentale omstandigheden zoals werkdruk en zo. Fysieke factoren die ons lichaam ook kunnen belasten zijn bijvoorbeeld verkeerde voeding, slaaptekort, te weinig (of teveel) bewegen, drankmisbruik, drugsgebruik, maar ook toxische stoffen vanuit het milieu, fijnstof, medicijngebruik zoals antibioticagebruik en nog veel meer.

Het lijkt mij daarom zinvol dat onderzoek naar burn-outklachten niet alleen gericht wordt op de mentale kant, maar dat die fysieke kant ook eens aan bod komt. Want als we een burn-out blijven zien als een mentaal probleem, of een kwestie van overwerkt zijn, zadel je mensen op met een schuldgevoel, alsof ze het zelf veroorzaken, zwak zijn, of labiel.

Zullen we daar eens mee stoppen?

Maar goed, zou je wel zelf iets kunnen doen om je belastbaarheid te verhogen, waardoor je veel meer aan kunt en beter presteert?

Ja natuurlijk kan dat.

De preventieve geneeskunde (waarin we bij het OPFG lesgeven)richt zich juist specifiek op het vergroten van de belastbaarheid met behulp van voedingsinterventies (dat is een ander woord voor anders eten), bewegingsadviezen en andere leefstijladviezen.

Zo kun je denken aan het verbeteren van de spijsvertering door anders te eten, beter te kauwen en minder vaak te eten, of het verbeteren van de leverfunctie door minder alcoholgebruik en het eten van leverondersteunende groenten en kruiden. Maar ook aan het stabiliseren van de darmwerking door bijvoorbeeld het gebruik van pre- of probiotica, of het versterken van je weerstand met koude training.

In principe gaat het erom dat je gaat eten waar je lichaam voor gemaakt is, veel plantaardig materiaal en minder suikers, alcohol en geraffineerde producten. Maar ook dat je leert luisteren naar je lichaam, dat je gaat ontdekken wat bij je past.

Als jij nu een burn-out voelt aankomen en daar iets aan wilt doen, of je wilt weten hoe je een burn-out voorkomt, kun je deze zomer terecht bij het OPFG. Er staan een aantal summerschool cursussen aan te komen waarmee je jezelf weer op rit krijgt. Houd de website in de gaten, dan ben je hopelijk op tijd om je in te schrijven.

Yvonne van Stigt, master in de klinische Psycho, Neuro, Immunologie

Over het algemeen wordt stress gezien als iets ongezonds. We weten allemaal hoe stress ons onderuit kan halen, hoe je lichamelijk functioneren door stress wordt beïnvloed. Toch hoeft stress niet iets negatiefs te zijn, in haar Tedtalk werpt Kelly McGonigal een frisse nieuwe blik op het begrip stress.

Uit onderzoek is gebleken dat mensen die veel stress ervaren een 43% grotere kans lopen om te overlijden, dan mensen die weinig stress ervaren. Dat is nogal wat.

Als je die cijfers bekijkt, ligt het voor de hand om stress als een negatieve factor te bestempelen. Ga maar eens op zoek in Pubmed, dan vind je nog veel meer studies die deze bevindingen bevestigen.

Het onderzoek wat Kelly McGonigall aanhaalt in haar Tedtalk laat echter ook nog iets anders zien. Mensen die stress als iets positiefs zien, hebben zelfs een kleinere kans om te overlijden dan de groep mensen met weinig stress.

Nu zul je denken, hoe kun je stress nu als iets positiefs zien?

Stress ontstaat in situaties van gevaar, wanneer we iets niet onder controle hebben, of wanneer we niet kunnen voldoen aan verwachtingen, wanneer we ons onveilig voelen, in de steek gelaten etc. etc.

Stress is dus een reactie van ons lichaam op een onveilige situatie.

Nu kun je aan die situaties niet altijd meteen iets doen, maar je kunt wel anders kijken naar de manier waarop je lichaam reageert op die situatie.

Wanneer je beseft dat je lichaam je beschermt met een stressreactie, ofwel je helpt om te overleven, kun je de stressreactie zelf als iets positiefs beschouwen. Ook al voelt de situatie niet prettig, heel vervelend, of zelfs verschrikkelijk.

Deze verandering van perspectief, ook wel reframing genoemd, geeft een wezenlijke verandering in je systeem. Je kunt zelfs dankbaar zijn dat je lichaam precies doet wat het moet doen, ook al is het niet leuk. En juist die verandering is goed voor je gezondheid.

Nu zijn er nog veel meer studies, waaronder deze, die aantonen dat je door positief te denken langer leeft, maar werkt dit dan ook als je (chronisch) ziek bent?

Ja.

Ik begrijp heel goed dat het voor chronisch zieke mensen niet makkelijk is om positief te zijn. Maar misschien helpt het wel om te beseffen dat je lichaam niet faalt, maar er juist alles aan doet om zo goed mogelijk te overleven.

Zo kun je hoofdpijn zien als iets negatiefs, maar als je bedenkt dat je lichaam je laat zien dat je lever het moeilijk heeft(door wat voor reden dan ook), ben je in staat om je lever een handje te helpen.

Voor mijzelf zijn mijn lichamelijke klachten (en geloof me, ik heb ook zeker mijn portie gehad)altijd weer een teken dat er nog iets is wat ik nog niet heb opgelost, een uitdaging om verder te zoeken om mijn lichaam datgene te geven wat het nodig heeft. Daardoor kan ik mijn lichamelijke klachten toch bekijken als iets positiefs, ook al zijn ze vaak helemaal niet leuk. (Wat overigens niet wil zeggen dat ik nooit de pest in heb.)

Het gaat er in principe dus om dat je begrijpt hoe je lichaam werkt en ondanks alle ellende op zoek gaat naar oplossingen. Daarmee neem je het heft van je eigen gezondheid in handen.

Yvonne van Stigt, master in de klinische Psycho Neuro Immunologie

PS. In mijn boeken en in mijn lessen leg ik uit hoe het lichaam werkt en geef ik je tools hoe je zelf die oplossingen kunt vinden.