“Wat mogen we nu nog eten? Wat is er nog wel goed? Houdt het nu nooit op? Alles wat ooit geadviseerd werd, blijkt nu niet goed meer te zijn.” Bijna dagelijks vallen er mailtjes in mijn mailbox met woorden van deze strekking. Volgens mij is dit het juiste woord, verraad. Velen voelen zich verraden door de overheid, door de wetenschap, door de medische wereld.

 

Wat is er aan de hand?

 

Om te beginnen zal ik uitleggen hoe het systeem tot nu toe werkt.

 

Over de hele wereld zijn wetenschappers en onderzoekers aan het puzzelen om te begrijpen hoe het menselijk lichaam werkt. Waarom? Omdat we helaas niet met een handleiding op onze buik geboren worden. Dat zou overigens wel praktisch zijn, een soort Ikea handleiding van 8000 pagina’s.

 

Er zijn inmiddels 25 miljoen wetenschappelijke studies te vinden in Pubmed, de grootste wetenschappelijke database. Het zou toch wel heel gek zijn als er in die 25 miljoen geen goede informatie te vinden is. En daar zit nu net het probleem, de informatie is er wel, alleen de mensen die bepalen wat ‘waarheid’ is, lezen niet alle studies. De beleidsmakers, ofwel de mensen die de richting bepalen, zullen ergens een keuze moeten maken uit al die informatie om het voedingsbeleid of het medische beleid bij te sturen.

 

Zodra er over een bepaald onderwerp veel nieuwe studies komen die een bepaalde kant op wijzen, wordt er eerst gewacht tot het overduidelijk is, zodat we het echt zeker weten en dan pas wordt het beleid aangepast, tenminste zo zou het moeten gaan.

 

Nu zijn die beleidsmakers opgeleid volgens een bepaalde (oude) gedachte en dan moet je van goede huize komen voordat deze geleerden die visie bijstellen. ‘Gelukkig’ (en dat staat niet voor niks tussen aanhalingstekens) zijn er wetenschappers die zich laten betalen door belanghebbenden om een visie of geneesmiddel positief uit een onderzoek te laten komen. Dat maakt het makkelijker om een oude koers vast te houden, of om een nieuwe lucratieve koers te onderbouwen.

 

Een goed voorbeeld is het beleid ten aanzien van cholesterol. Overheden hebben decennia lang vet als de boosdoener van hart-en vaatziekte aangewezen, maar nu uit veel onderzoek blijkt dat vet helemaal niet het probleem is en dat bovendien de oplossing helemaal niet te vinden is in het gebruik van cholesterolverlagende medicatie, hebben ze een probleem. Want hoe verkoop je aan de mensen dat hetgeen je al die tijd met volle overtuiging geroepen hebt helemaal niet waar blijkt te zijn?

 

Dan voelen mensen zich verraden, terwijl er eigenlijk sprake is van voortschrijdend inzicht.

 

De schoen wringt vooral wanneer het voortschrijdend inzicht ontkend wordt vanwege financiële belangen. Grote bedrijven geven heel veel geld uit om producten te verkopen die bij een bepaalde visie horen. Zodra de visie verandert zullen zij door lobbyen proberen om de beleidsmakers te beïnvloeden. Ik zag laatst bij het TV programma de Reünie een Nederlandse lobbyist van Coca Cola die vertelde regelmatig in ‘the White House’ te komen voor vergaderingen. Dit soort bedrijven hebben gigantische belangen te verdedigen, zij zien dat de consument suikers laat staan en hebben er dus baat bij dat light frisdranken door overheden worden aangeprezen als zijnde een gezonde keuze.

 

De opkomst van internet en sociale media heeft het hele systeem op zijn kop gezet. En dat is maar goed ook. Mensen informeren elkaar, maar ook staan er mensen op die vanuit de praktijk hebben ervaren dat er alternatieve manieren zijn om met gezondheid en voeding om te gaan. Deze ‘zelfuitgeroepen goeroes’, althans zo worden ze genoemd vanuit de wetenschapswereld, dragen een alternatieve boodschap uit waartegen de gevestigde orde zich met hand en tand verzet, maar die voor velen effectief blijkt te zijn. Ineens gaan mensen zelf experimenteren met wat goed is voor hun lichaam. Zij kunnen positieve effecten ervaren van een voedingspatroon waarvan de wetenschap zegt dat het slecht is. Of zij zoeken alternatieven voor de cholesterolverlagende medicijnen en knappen op. Is het dan gek dat mensen zich verraden voelen?

 

Wanneer je deze ontwikkeling bekijkt vanuit een wetenschappelijke bril is het natuurlijk allemaal doodeng. Mensen lopen risico’s en vallen in de handen van charlatans en kwakzalvers. Tja, dat kan. Er zijn inderdaad ook veel zeer onverstandige adviezen op internet te vinden.

 

Het spanningsveld wat nu ontstaan is, levert daarom voor velen verwarring op. We waren gewend dat overheden ons vertelden wat goed voor ons is. We hadden ontzag voor autoriteit, de dokter wist het altijd beter. Nu zijn al die oude systemen aan het wankelen. Het valt niet mee om de enorme hoeveel informatie die via internet op ons af komt te filteren. Wat is waar? Wat is niet waar?

 

We zijn in een roerige tijd beland, waarin heilige huisjes omver gegooid worden. Het lijkt wel een soort revolutie. Overheden blijven vasthouden aan de ‘wetenschappelijke consensus’, terwijl de consument op zoek gaat naar wat goed is voor hem of haar.

 

Gelukkig hoef je niet, zoals ik dat wel heb gedaan, alles zelf eerst uit te proberen. Er zijn genoeg ervaringsdeskundigen die net als ik zijn gaan studeren en daarmee een richting kunnen aangeven. Of die richting bij je past, kan niemand je zeggen. Dat zul je zelf moeten ontdekken. Informeer jezelf, neem niet alles klakkeloos aan, overleg met je huisarts, zoek een deskundige, loop niet achter goeroes aan, maar vind vooral je eigen pad door te luisteren naar je lichaam. Als je je goed voelt ben je op de goede weg. Makkelijker kunnen we het (nog) niet maken.

 

Yvonne van Stigt, Master in de klinische Psycho Neuro Immunologie

 

P.S. Die mastertitel zegt natuurlijk niks (zoals iemand vanuit het oude denken het nodig vond om op mijn tijdlijn te vermelden). Het is maar een master opleiding aan de Universiteit van Gerona. En weet je, hij heeft gelijk, een titel zegt inderdaad niks. Ik heb inderdaad veel meer geleerd van de praktijklessen van het leven, van de lessen van mijn eigen lichaam en de lessen van mijn cliënten in de afgelopen twintig jaar,  dat was een PhD van de Universiteit van het leven.

Afgelopen week was ik op een ongebruikelijk tijdstip in de supermarkt. Het was het moment dat de middelbare school een troep jongeren uitbraakte, op jacht naar voedsel. Vreemd genoeg zag ik alleen jongens van een jaar of 15, geen meisjes.

 

Bij de bake-off afdeling was het extreem druk, de jongens verdrongen zich bij de versgebakken chocoladebroodjes, kaascroissantjes en rozijnenbroodjes. Nadat hun jacht op voedsel geslaagd was, begaven zij zich naar de afdeling frisdranken. Met name de energiedrankjes vonden gretig aftrek. Een enkeling nam vervolgens nog een candybar mee, maar het gros hield het bij een ‘gezondere’ keuze. Navraag bij de cassière bevestigde mijn vermoeden dat dit ritueel zich dagelijks herhaalt.

 

Waarschijnlijk kom ik nog maar net onder mijn steen vandaan, maar ik heb werkelijk met open mond staan kijken. Jemig, als ik me hierover verbaas, ben ik wel echt oud aan het worden. In mijn jeugd (bah, ik klink echt net als mijn oma vroeger) was er op school een kantine waar soep en roze koeken verkocht werden. Verder niks. Ik ging van huis met een zakje of bakje met brood en komkommer en worteltjes. Dat was normaal op mijn middelbare school. Bovendien had ik ook niet voldoende financiële middelen om mij te buiten te gaan aan de roze koeken. Sterker nog, ik lustte ze niet eens.

 

Mijn kinderen, van nu midden twintig, hadden op hun middelbare school een iets uitgebreidere kantine, maar ook zij waren zuinig en aten liever hun zelf klaargemaakte lunch op. Ik heb hen op jonge leeftijd geleerd zelf de lunch voor te bereiden, juist om te voorkomen dat mijn lunchpakketjes in de prullenbak zouden verdwijnen.

 

Behalve dat er opvallend weinig meisjes in de supermarkt te zien waren, was er nog iets heel opvallends. Een groot deel van die jongens had last van acné, en niet zo’n beetje ook.

 

Voor mij is dat geen verrassing, gezien hun voedingspatroon. Verkeerde vetten in combinatie met snelle koolhydraten veroorzaken nu eenmaal ontstekingen. En nee, acné bij jongens is niet iets normaals, en ook niet louter hormonaal. Voeding heeft wel degelijk een enorme invloed.

 

Het gedrag van deze pubers is niet zo gek. Wij hebben namelijk vanuit de oertijd nog steeds het instinct om op zoek te gaan naar voedsel. En voeding waarbij vet en zoet gecombineerd wordt, geeft nu een maal de grootste overlevingskansen in tijden van schaarste. Mensen volgen dus gewoon hun instinct, zich niet beseffend dat er momenteel geen schaarste is en voorlopig ook niet zal ontstaan.

 

Het brein van pubers is nog in ontwikkeling. Zij reageren veelal vanuit het reptielenbrein, het limbische brein waar de empathie zich ontwikkelt, is op dat moment een soort knipperlicht. De neocortex waarmee je kunt redeneren, rijpt bij jongens pas ergens rond een jaar of 24. Tel uit je winst! Je dacht toch niet dat ze dan kunnen aannemen dat een dieet van croissantjes met cola niet bijdraagt tot een gezond lichaam.

 

Pubers komen (in het algemeen) pas in beweging door een sterke positieve stimulans of een negatieve prikkel. Het zou daarom mooi zijn als de acné niet wordt gezien als iets wat je overkomt, maar meer als een prikkel tot verandering van het voedingspatroon. Jammer is wel dat men in de gangbare geneeskunde de relatie tussen ontstekingen (zoals acné en rosacea) en voeding stelselmatig ontkent. Er worden antibiotica voorgeschreven, peelings aanbevolen, en aangeraden om de huid vooral schoon te houden met een alcoholwatertje. Voedingsadviezen worden niet gegeven, terwijl een gezonde huid van binnenuit moet worden opgebouwd!

 

Dus pubermoeders, aan jullie de schone taak om jullie kinderen te laten ervaren wat echt gezonde voeding met hen kan doen! Het is een uitdaging, maar uiteindelijk worden ze vanzelf volwassen.

 

Yvonne van Stigt, Master in de klinische Psycho Neuro Immunologie

In het wetenschappelijke tijdschrift Cell werd deze week een artikel van David Zeef e.a. gepubliceerd waarin het effect van een individueel voedingsplan op de bloedglucoseregulatie onderzocht is. Duidelijk werd dat niet alle voedingsmiddelen bij alle participanten hetzelfde effect op de bloedglucose veroorzaakten. Je verwacht dat gezonde voedingsmiddelen de suikerhuishouding gunstig beïnvloeden en dat ongezonde producten nadelig zouden werken. Niets bleek minder waar! Klip en klaar werd gesteld dat mensen allemaal anders op voeding reageren. Ik kan alleen maar zeggen dat ik heel blij ben dat deze studie aantoont wat wij natuurlijk al lang ervaren. Wat goed is voor de één kan voor de ander helemaal verkeerd uitpakken, ook als het een zogenaamd ‘gezond’ voedingsmiddel is.

 

Tot nu toe buitelden wetenschappers en voedingsgoeroes over elkaar heen om aan te tonen wie er gelijk heeft: wel of geen suikers, zuivel of gluten, de consument in verwarring achterlatend. Wat moeten we nu geloven?

 

Wat heerlijk dat we nu kunnen zeggen dat iedereen gelijk heeft! We reageren allemaal anders!

 

Het is verheugend om te zien dat er degelijke onderzoeken gedaan worden waarbij men buiten de bestaande paden durft te treden. Dit soort onderzoeken zijn lastig uit te voeren en zijn daardoor kostbaar. Het is niet makkelijk om hiervoor fondsen te vinden. Waarom is dit onderzoek nu zo belangrijk?

 

Het onderzoeksteam komt uiteindelijk tot de conclusie dat er geen goede en slechte voedingsmiddelen zijn, maar dat een individueel voedingsplan wel degelijk kan bijdragen aan verlaging van de bloedglucose. De gangbare gedachte dat voeding geen enkele invloed heeft op een genezingsproces wordt door deze studie nu wel heel bruusk omver geworpen. En het werd tijd! Gelukkig weten jullie, net als ik, dat verandering van het voedingspatroon onvoorstelbare effecten kan hebben.

 

In het betreffende onderzoek is er niet alleen gekeken naar het effect van verschillende voedingsmiddelen op de bloedglucose. Zelfs de invloed van het bewegingspatroon en de samenstelling van de darmflora zijn meegenomen in deze studie! Daarmee laten de onderzoekers zien dat er verbanden bestaan in het menselijk lichaam die tot nu toe in de huidige medische wereld stelselmatig genegeerd worden. Dit laat echt zien dat we op de goede weg zijn!

 

Verwacht nu na zo’n publicatie niet dat het Voedingscentrum meteen alle algemene adviezen zal aanpassen, één zwaluw maakt tenslotte nog geen zomer. In wetenschappelijke taal zegt men dan dat de uitkomsten van deze studie aanleiding geven voor verder onderzoek. Met andere woorden, het duurt nog wel een aantal jaren voordat het belang van een individueel (voedings)advies doordringt in de huisartsenpraktijk.

 

Ik spreek de voorzichtige hoop uit dat er meer studies zullen volgen, zodat we uiteindelijk niet alleen op het gebied van voedingsadviezen, maar bovenal ook in de medische wereld de stap zullen zetten naar ‘personalized medicine’.

 

Voor wie geïnteresseerd is naar de hele studie, deze kun je hier vinden:

fhttp://www.cell.com/cell/pdf/S0092-8674(15)01481-6.pd

 

Uit ander onderzoek blijkt overigens dat maar 5-10% van de mensen de huidige richtlijnen voor gezonde voeding opvolgt. Je kunt je dus afvragen voor wie onze overheid al die moeite doet om algemene richtlijnen op te stellen. Het advies van de Gezondheidsraad kan in de toekomst heel simpel worden: Luister naar je lichaam, eet wat goed is voor jou! Dan kan het Voedingscentrum de schijf van vijf wel overboord gooien. Het is tijd voor de schijf van jouw lijf!

 

Yvonne van Stigt, Master in de klinische Psycho Neuro Immunologie

Ik ben een beetje allergisch aan het worden voor alle ‘Halleluja artikelen’ op internet over de zogenaamde wondermiddelen: ‘Je buikvet weg in veertien dagen met bananen. Eén glas gember appelsap spoelt al je giftige stoffen uit je lichaam. Voeding waar je 15 jaar jonger van wordt.’

 

Echt, er zijn mensen die het allemaal geloven. Was het maar waar… meestal zijn het sprookjes.

 

Vandaag wil ik het daarom hebben over de positieve, maar ook over de negatieve kanten van gefermenteerde voedingsmiddelen. Denk daarbij aan zuurkool, yoghurt, kefir, alcohol en augurken, maar dan wel producten die echt gefermenteerd zijn, niet de fabrieksproducten die versneld bewerkt zijn zodat de smaak lijkt op die van vroeger.

 

In principe zijn gefermenteerde voedingsmiddelen goed voor een mens, ze bevatten (als het goed is) bepaalde bacteriën die voor de gemiddelde mens gunstig uitwerken op de darmen. Je zou deze producten kunnen labelen als pre- of probiotisch. En dat is gunstig, toch?

 

Ja meestal wel, maar niet voor iedereen.

 

De genoemde producten zijn zeer rijk aan histamine en laat dat nu ook problemen kunnen veroorzaken! In een van mijn vorige blogs heb ik histamine al eens nader belicht, toen heb ik geschreven over de angsten die kunnen ontstaan bij een teveel aan histamine. Nu wil ik histamine eens van dichterbij bekijken.

 

Histamine is een onmisbare stof in je lichaam, histamine zorgt bijvoorbeeld voor de maagzuur productie en het werkt ook als een neurotransmitter in de hersenen. Het immuunsysteem produceert histamine als wapen om indringers onschadelijk te maken en daarom is een tekort aan histamine ongewenst, net zoals een teveel.

 

De bacteriën in de darm zijn in staat om eiwitten uit het voedsel om te zetten in biogene aminen waaronder histamine. Met name de ongewenste darmflorabacteriën die zich soms in het duodenum ophouden zijn daar verantwoordelijk voor. Je spreekt dan van een SIBO, een small intestinal bacterial overgrowth.

 

In het duodenum (het eerste stukje van de darm na de maag) horen vrijwel geen bacteriën aanwezig te zijn. Het maagzuur uit de maag en de galvloeistof uit de gal doden daar normaliter alle bacteriën. Als je last hebt van een opgezette buik of van hevig geborrel na het eten, is het mogelijk dat je last hebt van bacteriën die zich te goed doen aan jouw maaltijd en daarbij hun uitlaatgassen samen met histamine in jouw darm loslaten.

 

Bij een ‘lekkende darm’ zal het immuunsysteem ook vaker en meer histamine produceren om alle ongewenste stoffen die de darmbarrière passeren onschadelijk te maken.

 

Een overmaat aan histamine moet afgebroken worden in de lever via het enzym DAO, Diamine Oxidase. Dit enzym werkt niet bij iedereen even goed, er bestaan vele mutaties die ervoor zorgen dat het enzym minder goed werkt.

 

Bij de ziekte van Hashimoto is er, net zoals bij alle aandoeningen die gepaard gaan met een ‘lekkende darm’, voorzichtigheid geboden met het eten van histaminerijke voedingsmiddelen zoals zuurkool, chocola, citrusvruchten, avocado, pompoen, vis, noten, bessen, rode wijn, augurken, kefir, yoghurt en kaas. Als je het rijtje bekijkt zijn het allemaal producten die wij labelen als ‘gezond’, maar je ziet dat een medaille altijd twee kanten heeft! Kliekjes van de vorige dag die gaan fermenteren bevatten overigens ook veel histamine!

 

Als je last hebt van een overmaat aan histamine kun je dit merken door bijvoorbeeld jeuk en galbulten, buikpijn en diarree, maar ook angst en paniekreacties, duizeligheid, hoge bloeddruk, kouwelijkheid en zelfs migraine en cluster hoofdpijn behoren bij een teveel aan histamine.

 

Voor al deze klachten kun je medicijnen krijgen, maar misschien slik je dan wel iets voor niks, omdat de oorzaak van je klachten terug te vinden is in een teveel aan histamine. Hoe los je dat dan op?

 

Het ligt voor de hand dat je beter eventjes geen histaminerijke producten kunt eten, maar dat is niet iets wat levenslang nodig hoeft te zijn. Het ondersteunen van de histamineafbraak kan soms al wonderen doen. Hierbij is een aantal nutriënten betrokken, zoals ijzer, koper, vitamine B12, vitamine B6 en vitamine C.

 

Naar alle waarschijnlijkheid ligt een belangrijk deel van de oorzaak van de histamineproblematiek in de darmen. Een ‘lekkende darm’ of een SIBO kunnen de problemen veroorzaken. Jammer genoeg los je die problematiek niet even op met een potje probiotica. Mij wordt regelmatig gevraagd welk merk probiotica geschikt is om een probleem op te lossen. Zo’n vraag kan ik niet beantwoorden. Zolang je niet weet hoeveel en welke bacteriën er in de darm aanwezig zijn, weet je gewoon niet wat je doet als je probiotica gaat slikken. Het is een soort Russische roulette, met een beetje geluk gaat het goed.

 

Bij een SIBO is er in elk geval altijd een overgroei van een bepaalde indringer en die jaag je niet zomaar weg met wat beestjes uit een potje. Je zult de gal- en de maagzuurproductie moeten herstellen en bovendien zullen de indringers selectief verwijderd moeten worden. Voor histamineuitdagingen zijn er daarom geen doe het zelf oplossingen. Het lijkt allemaal niet zo ingewikkeld, maar vergis je daar niet in. Voor dit soort complexe zaken heb je hulp nodig van een in darmproblematieken gespecialiseerde deskundige. Je vindt ze hier op de website bij de experts met een A licentie.

 

Iedereen die helemaal gezond is en geen klachten krijgt van gefermenteerde producten zou ik willen aanraden om deze vooral lekker te blijven eten.

 

Yvonne van Stigt, master in de klinische Psycho Neuro Immunologie

Het woord OERvoeding zegt het al, voeding gebaseerd op OERprincipes. Heel lang geleden, in de OERtijd (minstens 10.000 jaar geleden) aten jagers en verzamelaars alleen pure onbewerkte voedingsmiddelen. Zij aten voornamelijk onbewerkt plantaardig materiaal, zoals groenten en fruit, maar ook vis, vlees, eieren en noten en zaden. Pesticiden en herbiciden kenden zij niet, alles wat ze aten was biologisch.

 

Jagers en verzamelaars aten maar weinig granen, stel je maar eens voor hoe lastig het geweest zal zijn om je buik te vullen met losse graankorrels. Dat is de reden dat men pas veel granen is gaan eten na de invoering van de landbouw. Zij dronken ook geen melk omdat het nu eenmaal bijna niet mogelijk is om een wilde koe te melken.

 

In onze huidige tijd is er wat voeding betreft veel veranderd. Pakjes en zakjes vol met geur-kleur- en smaakstoffen hebben hun intrede gedaan. In plaats van verse onbewerkte producten wordt er veel gebruik gemaakt van voorbewerkte geraffineerde kant-en-klaar voeding. Het is niet vreemd dat deze ontwikkeling onze gezondheid geen goed doet.

 

Uit onderzoek en ervaring blijkt dat wanneer je weer gaat eten als een oermens, je daarmee je gezondheid een grote dienst bewijst. Het lijkt ingewikkeld, maar dat valt best mee. In de boeken staan vele tips en glutenvrije, zuivelvrije en suikervrije recepten om langzaam aan je voedingspatroon te veranderen. Wees niet bang dat je nu weer zelf op jacht moet om je eten te verzamelen.

 

Door het eten van oervoeding voelt je niet alleen fitter, maar ook je gewicht, je bloedsuiker, je cholesterol en je bloeddruk komen in balans. Wil je nog meer redenen hebben om met oervoeding aan de gang te gaan? Lees dan het boek ‘De oerspronkelijke keuken‘.